Ua faasoa mai e le Faatonu o le Vaega o Aaron se taiala i le mafutaga faamatua i le taumafanafana

O aso malolo o le taumafanafana o se taimi matagofie e mafuta ai ma fanau—ma o se vaitau foʻi e masani ona tulaʻi mai ai feeseeseaiga faaleaiga. Mai faigata i le taimi e matamata ai i le lau telefoni i le popole i le aʻoga, mai le pa'ū o lagona i le faaletonu o fesootaiga, e toʻatele mātua o loʻo fenumiaʻi i le va o nei mea."auala e aoai ai"ma“Lagona le leai o se malosi.”
Ina ia foia lenei mea,Sa valaaulia e le CIS ia Aaron Chavez—le Faatonu o le CIEO International Schools China ma o le tusitala o le The 7 Laws of Parenting.
I le taulaʻi atu i luʻitau masani e tolu o le tausiga o fanau i le taimi o le taumafanafana, ua ofoina atu ai e Aaron se taʻiala agalelei ma aogā e faʻavae i luga o le saienisi ma le poto masani.

Aaron Chavez
Faatonu o le CIEO
A'oga Fa'avaomalo i Saina
-
Matai o A'oa'oga
-
E silia ma le 25 tausaga o le poto masani i a'oa'oga; o se tagata ua leva ona umia le tusipasi ta'ita'i i le tulaga itumalo
-
Sa avea muamua ma faiaoga, puleaoga, pule sili o le itumalo, ma faatonu sili o se faalapotopotoga faaleaoaoga i le Setete o Uosigitone, ISA

"O Tulafono e 7 o le Tausiga o Fanau" saunia e Aaron
1. A'o le'i e taumafai e "fa'aleleia" mea—Muamua, ia Malamalama i le Ituaiga oMatua O Oe
I aso uumi o le taumafanafana e faʻaalu vavalalata ai ma a tatou fanau, e masani ona sili atu ona iloga a tatou sitaili o tausiga o fanau. O le iloaina o lau lava auala e tausi ai fanau o le laasaga muamua lea agai i le faatoilaloina o luitau.
E masani ona fa'ailoa mai e le mafaufau ni sitaili autū se fa o le tausiga o fanau:
• Pule:Manaoga Maualuga, Tali Maualuga (Mafanafana ma le Lagolago)
• Pule sauā:Tali Maualalo (Mafanafana ma le Lagolago), Manaoga Maualuga
• Fa'atagaina:Tali Maualuga (Mafanafana ma le Lagolago), Manaʻoga Maualalo
• Le aofia ai:Tali Maualalo (Mafanafana ma le Lagolago), Manaʻoga Maualalo
Ua fa'ailoa mai e le mafaufau ni sitaili autū e fa o le tausiga o fanau. O iinei, o le tali atu e fa'atatau ile mafanafana ma le lagolago faalelagona e ofoina atu e se matua—e lē na o le tali atu, ae ia tali atu ma le faʻaeteete ma le i ai.
Afai e lē paleni auala e tausi ai fanau i le taimi o aso malolo, e faigofie lava ona iʻu ai i le vevesi i vaega nei e tolu:
-
Faigata i le taimi e fa'aaoga ai le lau
-
Omiga ma le popole i a'oa'oga
-
Fa'alavelave fa'alagona i fesoota'iga a mātua ma fanau
E faʻapefea ona tatou faʻafetaiaʻia le faigata o le tausiga o fanau i le taumafanafana ma fausia se sootaga ma a tatou fanau e mautu ma mafanafana?
Ua ofoina mai e Aaron lana tali—e faavae i le faasaienisi ma le aafiaga moni o le olaga.

Aaron ma le 'Au Ta'ita'i Fa'alea'oa'oga a le CIS
2. O le Mea ua Ta'u Mai e le Saienisi ia i Tatou: E Mafai e Sootaga ona Fa'amaloloManua o le Tamaititi
I le 7 Tulafono o le Tausiga o Fanau, na tusia ai e Aaron:
“O le mea sili e mafai e mātua ona fai e fesoasoani ai i a latou fanau ia faamalolo, o le faatumauina lea o le fesootaiga faalelagona.”
E lē na o se manatu fa'amafanafana lenei—e lagolagoina e le neuroscience.O le Suʻesuʻega ACE (Adverse Childhood Experiences), na faia e le CDC ma le Kaiser Permanente, o le suʻesuʻega muamua lea na faʻaalia ai le auala e mafai ai e faigata i le amataga ona i ai ni aafiaga umi i le atinaʻeina o le faiʻai ma le soifua maloloina o le mafaufau o se tamaititi.
O le mea e sili ona tāua, ua faamanatu mai e Arona ia i tatou:“E matuā malolosi lava tamaiti. Faatasi ai ma mafutaga ma siosiomaga talafeagai, e oo lava ia i latou e maualuga togi ACE e mafai ona manuia.”
I se isi faaupuga,O manu'a e mafua mai i mafutaga e tatau foi ona fa'amaloloina e ala i mafutaga.O tali uma matou te ofoina atu, o fusi uma, o taimi uma o le fevaaiaʻi e fesoasoani e toe fausia ai lo latou lagona o le saogalemu.


3. O le tausiga o fanau e lē o le pulea lea o fanau— e faatatau i le fesootaiga
I lana tusi, o loo faamatala auiliili mai ai e AronaO Tulafono e 7 o le Tausiga o Fanau, o se faʻavae e fesoasoani e sui ai le tausiga o fanau mai le pulea i le fesoʻotaʻiga:
-
O Le Tulafono o le Fesootaiga
-
O Le Tulafono o le Tumau
-
O le Tulafono o le Fa'ata'ita'iga
-
O le Tulafono o le Gagana
-
O le Tulafono o le Fa'aeteete
-
O Le Tulafono o le Paleni
-
O Le Tulafono o le Poto
E pei ona fai mai ai Arona:“Na matou iloiloina le taua o le poto ma le paleni, ma le auala e fesoasoani ai le faʻataʻitaʻiina o le atamai faʻalagona, le fia iloa, ma le tausiga o le tagata lava ia e tausi aʻe ai ni tamaiti e malolosi ma agaalofa.”

Seʻi o tatou tilotilo totoʻa i le auala e mafai ai e nei tulafono ona taiala i tatoulu'itau tetele e tolu o le tausiga o fanau i le taumafanafana.
Luʻitau 1:Laupapa—Feso'ota'iga pe Fete'ena'i?
Faatasi ai ma le taumafanafana e oo mai ai se taua masani: taimi e fa'aaoga ai le telefoni feavea'i. Ua faamanatu mai e Aaron ia i tatou:
“Na matou suʻesuʻeina le faʻatonutonu, aemaise lava i le vaitaimi faatekinolosi, ma le auala e taʻitaʻia ai tamaiti agai i se mafutaga maloloina ma tekinolosi, taimi, ma i latou lava.”
Taumafai e fa'aoga nei meamataupu faavae e tolu:
-
O le Tulafono o le Fa'aeteete
I se lalolagi e faʻamalosia ai le soona fai o mea e le masani ai—tele o le taimi e faʻaaoga ai le telefoni feaveaʻi, tele o mea suamalie, tele o faʻaosofiaga—o le aʻoaʻoina o tamaiti i le faʻatonutonuina e fesoasoani ia i latou e atiina ae le amio pulea, le onosaʻi i lagona, ma le iloa o le tagata ia te ia lava. -
O Le Tulafono o le Tumau
O le tumau e maua ai le saogalemu. O tulafono e le tumau e oʻo atu ai i le popole ma le tele o tauiviga mo le pule. -
O le Tulafono o le Gagana
E avea a tatou upu ma le leo i totonu o la tatou tamaititi. Nai lo le faapea atu, “Aisea ua e toe faaaogaina ai lau telefoni?” taumafai e faapea: “Ua ou iloa e te fiafia i lenei taaloga—se’i o tatou saili foi se mea e tutusa le malie ma le mea e mafai ona tatou faia faatasi.”


Lu'i 2:Popolega Fa'alea'oa'oga
—E Faapefea Ona Tatou Sauniuni Moni Mo Le Lumanai?
E masani ona aumaia e le taumafanafana le aʻoaʻoga ma le “fefe i le tuai.” Ua faamanatu mai e Aaron ia i tatou o le aʻoaʻoga moni e faatatau i le faafaileleina o le fia iloa, ae le o le usitaia:
“O aʻoaʻoga moni e faʻafailele ai le fia iloa, ae le o le usitaʻi.”
Taumafai e fa'aoga:
-
O Le Tulafono o le Paleni
O le paleni o le faavae lea o le soifua manuia i le olaga atoa. I se lalolagi e tumu i le soona fa'aosofiaina, lau, so'ona fa'atulagaina o mea, ma le so'ona tele o fa'amatalaga, e mana'omia e tamaiti le lagolago e fa'alelei ai o latou mafaufau, tino, ma agaga. O le a'oa'oina o lenei paleni e fesoasoani ia i latou e fausia le malamalama, pulea le atuatuvale, ma manuia i vaega uma o le olaga. -
O Le Tulafono o le Poto
O le faafaileleina o le fiafia i le aoaoina o se tasi lea o sini sili ona taua o le tausiga o fanau. O aoaoga moni e sili atu nai lo le potuaoga—e atiina ae ai le fia iloa, fetuutuunai, ma le naunau mo le tuputupu aʻe i le olaga atoa.



Lu'i 3:Fesootaiga ua motusia
—E Faapefea Ona Tatou Toe Fausia?
O le vāvālalata e masani ona taitai atu ai i feeseeseaiga faalelagona. Ua faamanatu mai e Aaron ia i tatou:
"E sili atu le mamana o lou i ai nai lo lau fautuaga."
O le mea e sili ona manaʻomia iinei o le:
O le Tulafono o le Fa'ata'ita'iga
-
E tele atu mea e aʻoaʻoina e tamaiti mai a tatou amioga nai lo a tatou upu.
-
O aso uma lava, i le auala tatou te taulimaina ai isi, tali atu ai i le atuatuvale, faaalia o lagona, ma le taulimaina o le toilalo—o loo tatou mamanuina le mamanu mo olaga o a tatou fanau.
-
O oe o le faiaʻoga sili ona i ai sona aafiaga i lau tama/teine.




4. O le Taumafanafana lenei, Filifili le Alofa ma le Afio Mai
Na tusia e Arona:
“E te lē tau atoatoa. E tatau lava ona e fa’aauau pea ona e fa’aali atu—ma le alofa, ma le lotomaulalo, ma le naunauta’iga e toe taumafai.”
I le taumafanafana nei, atonu tatou te lē siakiina pusa uma pe faʻatumuina aso uma i se auala atoatoa. Ae e mafai ona tatou filifili e:
-
Tali atu ma le to'afilemu i taimi uma, ma ia itiiti le oso a'e
-
Fa'atulaga fa'atasi tulafono, ae le na'o le fa'amalosia
-
Fesili po o le a le mea e sili ona tāua i lau tama/teine, ae lē na o le “Ua uma lau meaaoga?”
“E lē o le tausia a’e o se tamaititi e lelei atoatoa—ae o le tausia a’e o se tamaititi atoa.”
O lo'o e taumafai—ma o lo'o e faia lelei lava.
Ua e maua lenei mea!

Susū mai nisi aiga i
auai i la matou nu'u CIS.
Telefoni mai pe scan le QR code
e fa'atulaga se asiasiga.




A'oa'oga IB PYP








