Leave Your Message
Vaega o Tala Fou
Tala Fou Fa'aalia

CIS Secondary | Mai Vaega i le Vateatea: Suʻesuʻega Moni i le Vaiaso o le Saienisi

2026-06-01
GIF a le A'oga 1110

Afai e sili atu le saienisi nai lo na o tali i totonu o se tusi aʻoga, ae o se auala e malamalama ai i le lalolagi, e faʻapefea la ona aʻafia moni ai tamaiti aʻoga?


O le vaiaso nei, na faamanatuina ai e le Aoga Maualuga a le CIS le Vaiaso o le Saienisi.Sa auai tamaiti aʻoga i sauniga o le taeao i aso taʻitasi e faʻatatau i le saienisi, e suʻesuʻe ai le tele o mataupu ma fesili faasaienisi. Sa faia e tamaiti aʻoga i Vasega 7–9 se isi laʻasaga e ala i le faia o faʻataʻitaʻiga, faia o suʻesuʻega, ma le tuʻuina atu o a latou sailiga. Mai suʻesuʻega i totonu o le potuaoga i faʻaaliga faitele, sa latou oʻo i le malaga atoa o le malamalama ma le faʻasalalauina o le saienisi.


E ui lava sa i ai le Vasega 10 ma le 11 i le ogatotonu o la latou vaitaimi o suega, ae sa faaauau pea ona latou aafia i le faasaienisi e ala i talanoaga i aso taitasi i mataupu faasaienisi.I le taʻitaʻia e autu o suʻesuʻega, faʻataʻitaʻiga, suʻesuʻega, ma le faʻalauiloaina, na faʻamalosia ai e le Vaiaso o le Saienisi tamaiti aʻoga e aʻoaʻo e ala i le matauina, faʻatinoga lima, ma fesoʻotaʻiga anoa.


O se Autu Fou o le Saienisi i Aso Taitasi,

Amata i Taeao Taitasi

ma le fia iloa


I le gasologa o le vaiaso, sa amata e tamaiti aʻoga aso taitasi i se sauniga taeao e taulaʻi i le saienisi, e suʻesuʻe ai se autu faasaienisi eseese.


  • Aso 1|Le Saienisi o le Paleni

Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga mataupu faavae faasaienisi i tua atu o le paleni e ala i le tioata o le fisiki.

  • Aso 2|Atoms ma le Tino o le Tagata

I le fa'atatauina ma le fuafuaina o le aofa'i o atoms i le tino o le tagata, na fa'afeso'ota'i ai e tamaiti a'oga le lalolagi microscopic ia i latou lava.

  • Aso 3|Su'esu'ega o le Tata o le Fatu

Na fa'amaumauina e tamaiti a'oga suiga i le tata o le fatu a'o le'i faia fa'amalositino ma ina ua mae'a fa'amalositino, e fa'aaoga ai fa'amaumauga e matau ai pe fa'apefea ona tali atu le tino i gaioiga.

  • Aso 4|Su'esu'eina o le Tele o le Vateatea

Mai ni vaega laiti e oo atu i le vateatea tele, sa suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga manatu o le telē ma le fua mai se vaaiga fou.


Suʻesuʻega o Vasega Aʻoga,

Sailiiliga o le Saienisi i

EseeseLaasaga o le Aoaoina


1

G7:

Mai Sela i le Su'ega o le pH

Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga G7 mataupu i le saienisi o le olaga ma le kemisi faʻatomuaga, ma liliu ai aʻoaʻoga i totonu o potuaoga, mataʻituina o fale suʻesuʻe, ma faʻaoga moni o le olaga i ni faʻaaliga faasaienisi e tosina mai ai le mafaufau.

  • Su'esu'ega o Sela

    Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga i le Vasega 7.1 ia sela o laʻau, manu, ma siama, faʻatusatusa o latou fausaga ma suʻesuʻe le matafaioi moni a meaola ninii e ala i le faia o le yogurt.

  • Su'ega pH

    Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga i le Vasega 7.2 le acidity ma le alkalinity o vailaʻau eseese e ala i le suʻega o le pH, faʻamaumauina o mea na matauina ma faʻailoa mai a latou sailiga.




2

G8:

Feso'ota'i le Saienisi ma

Olaga i Aso Taitasi e Ala i Mea'ai

Na faʻalauteleina e tamaiti aʻoga G8 a latou suʻesuʻega faasaienisi i le lalolagi o meaʻai ma le paleni lelei, e faʻaaoga ai faʻataʻitaʻiga e malamalama ai i le auala e aʻafia ai le soifua maloloina o le tagata e aofia ai meaʻai.

  • Su'ega o Porotini

    Sa faia e tamaiti aʻoga ni suʻega i meaʻai mo porotini ma suʻesuʻe lona sao i le tuputupu aʻe ma le toe faʻaleleia o aano.

  • Su'ega o le Masoa ma le Iodine
    I le faʻaaogaina o le vailaʻau iodine, na iloa ai e tamaiti aʻoga le masoa e ala i suiga o lanu ma aʻoaʻoina e uiga i le carbohydrates o se puna o le malosi.

  • Su'ega o Ga'o
    Na iloa e tamaiti aʻoga gaʻo i meaʻai eseese ma suʻesuʻe lo latou sao i le teuina o le malosi ma le galuega a le tino.

  • Mea'ai Fa'aopoopo
    Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga punaoa, galuega tauave, ma tau o le malosi o gaʻo, polotini, ma gaʻo.


3

G9:

Mafaufau e pei o Saienitisi

Pe a faatusatusa i faʻataʻitaʻiga faʻatomuaga na faia i vasega muamua, na auai tamaiti aʻoga o le Vasega 9 i suʻesuʻega faasaienisi e sili atu ona atoatoa. I le galulue ai i le tele o autu, na latou faia ai suʻesuʻega ma faʻaalia ai a latou faiga o suʻesuʻega ma faʻaiʻuga e ala i laupapa faʻaaliga faasaienisi.

  • Suiga i le Tulaga Fa'aletino o le Meli

    Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga le auala e suia ai le meli i lalo o tulaga eseese ma suʻesuʻe le sootaga i le va o le vevela ma le faʻamaʻaliliina.

  • E Fa'apefea Ona A'afia e le Fealua'iga o le Ea le Fa'asuavaia

    Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga le auala e aʻafia ai e le tafega o le ea le faʻamamago ma mafaufau pe faʻapefea ona aʻafia e tulaga o le siosiomaga ia taunuuga o faʻataʻitaʻiga.

  • Eria o le Luga ma le Fua Fa'amamago

    Na suʻesuʻeina e tamaiti aʻoga le auala e aʻafia ai e le lautele o le fogaeleele le saoasaoa o le faʻamamago, ma fesoasoani ai ia i latou e malamalama i mea taua o loʻo i tua atu o mea masani i aso uma.



Faaaliga Faasaienisi Maualuga:

Fa'aalia le Aoaoina

O le Faaaliga Saienisi a Tulaga Lua i le Aso Faraile na avea ma vaega tāua o le Vaiaso o le Saienisi.

Laupapa Fa'aaliga Saienisi a Tamaiti A'oga


Na faia e tamaiti aʻoga laupapa faʻaaliga e faʻavae i autu na latou filifilia ma faʻasoa atu a latou suʻesuʻega, faiga faʻataʻitaʻi, ma mea na latou maua i faiaʻoga ma uo.

G7


G8

G9


I le fa’aopoopoga i le tu’uina atu o a latou galuega, sa taliina fo’i e tamaiti a’oga fesili mai tagata asiasi. O lenei faiga sa fa’amalosia ai i latou e le gata ina fa’amae’a su’esu’ega fa’asaienisi ae ia fa’ailoa atu fo’i lo latou malamalamaga ma le mautinoa.


Mo tamaiti aʻoga, o le Faʻaaliga Saienisi e sili atu nai lo na o se faʻaaliga o aʻoaʻoga. O se avanoa e atiina ae ai le tele o tomai, e aofia ai le mafaufau faasaienisi, fesootaʻiga Igilisi, faʻatulagaina o manatu, galulue faʻatasi, ma le tautala i luma o tagata.



Fausiaina o Faasaienisi Fou

Mafaufau e ala i le Suʻesuʻega

O le tāua o le Vaiaso o le Saienisi Maualuga e lē gata i le aofaʻi o faʻataʻitaʻiga ua maeʻa pe o galuega faatino o loʻo faʻaalia, ae faʻapea foʻi i le auala e aʻoaʻo ai tamaiti aʻoga e mafaufau i fesili ma luʻitau o le lalolagi moni.


Matou te valaʻaulia atu ma le agalelei outou e asiasi mai i le CIS Secondary School i le matou Open Day o loʻo lumanaʻi mai.ma iloa tonu le auala e atiina ae ai e tamaiti aʻoga tomai faʻaleaʻoaʻoga e saunia mo le lumanaʻi ma se vaʻaiga faʻalelalolagi e ala i suʻesuʻega, faʻafouga, ma aʻoaʻoga faʻatino i se siosiomaga faʻavaomalo.