Leave Your Message
Izigaba Zezindaba
Izindaba Ezivelele

I-CIS Secondary | Kusukela Ezinhlayiyeni Kuya Emhlabeni Wonke: Uphenyo Lwangempela Ngeviki Lesayensi

2026-06-01
I-GIF yesikole 1110

Uma isayensi ingaphezu nje kwezimpendulo encwadini, kodwa iyindlela yokuqonda umhlaba, abafundi bangayisebenzisa kanjani ngempela?


Kuleli sonto, iSikole Samabanga Aphezulu se-CIS sigubhe iSonto Lesayensi.Abafundi bahlanganyele emihlanganweni yasekuseni yansuku zonke enesihloko sesayensi, behlola izihloko nemibuzo eyahlukahlukene yesayensi. Abafundi bamabanga 7-9 baqhubekele phambili ngokwenza izivivinyo, benza ucwaningo, futhi bethula abakutholile. Kusukela ekuphenyweni kwekilasi kuya embukisweni womphakathi, bahlangabezane nohambo oluphelele lokuqonda nokuxhumana ngesayensi.


Nakuba amaBanga 10 no-11 ayephakathi nesikhathi sokuhlolwa kwawo, aqhubeka nokuxhumana nesayensi ngezingxoxo zansuku zonke ngezihloko zesayensi.Iqondiswa yizindikimba zokuhlola, ukuhlola, ucwaningo, kanye nokwethula, i-Science Week yakhuthaza abafundi ukuba bafunde ngokubuka, ukuzijwayeza ngezandla, kanye nokuxhumana okunenjongo.


Isihloko Sesayensi Entsha Nsuku Zonke,

Ukuqala Njalo Ekuseni

nge-Curiosity


Kuyo yonke isonto, abafundi baqala usuku ngalunye ngeseshini yasekuseni egxile kwisayensi, behlola isihloko sesayensi esihlukile.


  • Usuku 1: Isayensi Yokulinganisela

Abafundi bahlole izimiso zesayensi ezisekela ibhalansi ngelensi yefiziksi.

  • Usuku 2: Ama-athomu nomzimba womuntu

Ngokulinganisa nokubala inani lama-athomu emzimbeni womuntu, abafundi baxhumanisa umhlaba omncane kakhulu nawo.

  • Usuku 3: Ukuhlolwa Kwezinga Lenhliziyo

Abafundi baqopha izinguquko ekushayeni kwenhliziyo ngaphambi nangemva kokuzivocavoca, besebenzisa idatha ukubona ukuthi umzimba usabela kanjani emsebenzini.

  • Usuku 4 |Ukuhlola Isilinganiso Sendawo Yonke

Kusukela ezinhlayiyeni ezincane kuya endaweni yonke enkulu, abafundi bahlola imiqondo yobukhulu kanye nobukhulu ngombono omusha.


Uphenyo Lwezinga Lebanga,

Ukuthola Isayensi e-

OkuhlukileIzigaba Zokufunda


1

G7:

Kusukela Kumaseli Kuya Ekuhlolweni kwe-pH

Abafundi be-G7 bahlole izihloko zesayensi yokuphila kanye nekhemistri yokwazisa, baguqula ukufunda ekilasini, ukubonwa kwelabhorethri, kanye nezinhlelo zokusebenza zangempela zibe imibukiso yesayensi ehehayo.

  • Uphenyo Lwamaseli

    Abafundi beBanga lesi-7.1 bahlole amangqamuzana ezitshalo, ezilwane kanye namagciwane, beqhathanisa izakhiwo zawo futhi behlola indima esebenzayo yamagciwane ngokwenza i-yogurt.

  • Ukuhlolwa kwe-pH

    Abafundi beBanga lesi-7.2 bahlole ubumuncu kanye ne-alkalinity yezinto ezahlukene ngokuhlola i-pH, ukurekhoda okubonwe kanye nokwethula okutholakele kwabo.




2

G8:

Ukuxhumanisa Isayensi kanye

Impilo Yansuku Zonke Ngokudla

Abafundi be-G8 bandise ucwaningo lwabo lwesayensi ezweni lokudla nokudla okunempilo, besebenzisa izivivinyo ukuze baqonde ukuthi izingxenye zokudla zithinta kanjani impilo yabantu.

  • Ukuhlolwa Kwamaprotheni

    Abafundi bahlole ukudla ukuze babone amaprotheni futhi bahlola indima yawo ekukhuleni nasekulungiseni izicubu.

  • Ukuhlolwa kwesitashi nge-Iodine
    Besebenzisa isisombululo se-iodine, abafundi bathola isitashi ngokushintsha kombala futhi bafunda ngama-carbohydrate njengomthombo wamandla.

  • Ukuhlolwa Kwamafutha
    Abafundi bathole amafutha ekudleni okuhlukahlukene futhi bahlola indima yawo ekugcinweni kwamandla kanye nokusebenza komzimba.

  • Ama-Macronutrients
    Abafundi bahlole imithombo, imisebenzi, kanye namanani amandla ama-carbohydrate, amaprotheni, namafutha.


3

G9:

Ukucabanga Njengososayensi

Uma kuqhathaniswa nokuhlolwa kokuqala okwenziwe emabangeni angaphambilini, abafundi beBanga lesi-9 bahileleke ocwaningweni lwesayensi oluphelele. Besebenza ezihlokweni ezahlukahlukene, benze ucwaningo futhi bethula inqubo yabo yokubuza kanye nokutholakele ngamabhodi okubonisa esayensi.

  • Izinguquko Esimweni Esibonakalayo Soju

    Abafundi bahlole ukuthi uju lushintsha kanjani ngaphansi kwezimo ezahlukene futhi bahlola ubudlelwano phakathi kokushisa kanye nokwakheka kwamakristalu.

  • Indlela Ukuhamba Komoya Okuthinta Ngayo Ukuhwamuka Komoya

    Abafundi bahlole ukuthi ukuhamba komoya kuthinta kanjani ukuhwamuka kwamanzi futhi bacabangela ukuthi izimo zemvelo zithinta kanjani imiphumela yokuhlola.

  • Indawo Yomphezulu kanye Nezinga Lokuhwamuka Komoya

    Abafundi baphenye ukuthi indawo engaphezulu ithinta kanjani isivinini sokuhwamuka kwamanzi, okubasiza baqonde izici ezibalulekile ezingemuva kwezehlakalo zemvelo zansuku zonke.



Umbukiso Wesayensi Yesibili:

Ukwenza Ukufunda Kubonakale

Umbukiso Wezesayensi Wesibili ngoLwesihlanu ube yinto evelele kakhulu kwiSonto Lesayensi.

Amabhodi Okubonisa Isayensi Yabafundi


Abafundi badale amabhodi okubonisa ngokusekelwe ezihlokweni abazikhethile futhi babelane ngophenyo lwabo, izinqubo zokuhlola, kanye nokutholakele nothisha kanye nontanga.

G7


G8

G9


Ngaphezu kokwethula umsebenzi wabo, abafundi baphendule imibuzo evela kubavakashi. Le nqubo yabakhuthaza hhayi nje kuphela ukuthi baqedele uphenyo lwesayensi kodwa futhi nokuthi badlulisele ukuqonda kwabo ngokuzethemba.


Kubafundi, uMbukiso Wezesayensi wawungaphezu nje kokubonisa ukufunda. Kwakuyithuba lokuthuthukisa amakhono ahlukahlukene, okuhlanganisa ukucabanga kwesayensi, ukuxhumana ngesiNgisi, ukuhlela okunengqondo, ukusebenza njengeqembu, kanye nokukhuluma esidlangalaleni.



Ukwakha Isayensi Entsha

Ukucabanga Ngokubuza

Ukubaluleka kweSonto Lesayensi Yesibili akugcini nje ngenani lezivivinyo eziqediwe noma amaphrojekthi aboniswayo, kodwa nangendlela abafundi abafunda ngayo ukucabanga ngemibuzo nezinselele zomhlaba wangempela.


Sikumema ngemfudumalo ukuthi uvakashele i-CIS Secondary School ngesikhathi soSuku lwethu Oluvulekile oluzayofuthi uzizwele mathupha ukuthi abafundi bathuthukisa kanjani amakhono ezemfundo alungele ikusasa kanye nombono womhlaba wonke ngokubuza, ukusungula izinto ezintsha, kanye nokufunda ngezandla endaweni yamazwe ngamazwe.